| POWRÓT | EUROPA NCT Sp z o.o. |
1. USTALENIA WSTĘPNE Wykonane w Zakładzie Geotechniki IBDiM badania granulatu popiołowego przeprowadzone zostały na zlecenie firmy EUROPA Corporation Kobyłka k/Warszawy. Celem wykonanych badań było rozpoznanie przydatności granulatu popiołowego jako kruszywa drogowego. Dostarczone do badań próbki opisane były jako kruszywa sztuczne EURO-W/0-32/P formowane bezciśnieniowe". Wykorzystane do produkcji kruszywa popioły lotne stanowiły odpad ze spalania węgla w kotłach fluidalnych w EC Żerań w Warszawie. Przeprowadzone aktualnie badania dotyczyły podstawowej wersji roboczej kruszywa o kształcie kulistym ziaren zestawionego z frakcji 6/10 i 10/15 mm oraz dodatkowo wykonanej próbnej wersji kruszywa łamanego o uziarnieniu 0/4 mm. 2. ZAKRES l OPIS WYKONANYCH BADAŃ Uwzględniając wykonane wcześniej badania różnych wersji kruszywa granulowanego, przeprowadzone w Zakładzie Geotechniki IBDiM, aktualne badania ograniczone zostały do ustalenia cech technicznych kruszywa determinujących jego przydatność do warstw konstrukcyjnych nawierzchni drogowych, takich jak:
Wykonane badania dotyczyły następujących cech kruszywa popiołowego:
Przeprowadzone badania laboratoryjne o ustalonym jw. zakresie charakteryzowały się następującymi szczegółami: 2.1. Ścieralność w bębnie kulowym Los Angeles (badanie wg PN-79/B-06714/42) wykonano dla kruszywa o uziarnieniu od 6 do 25 mm. Pomiar ścieralności próbki o masie 10 000 g wykonano po 100 i 500 obrotach bębna zawierającego 12 kul stalowych. 2.2. Podatność na rozkruszenie pod wpływem zagęszczenia oraz działania wody i mrozu Podstawę oceny podatności na rozkruszenie stanowiły zmiany uziarnienia oraz wskaźnika piaskowego uzyskane w trakcie badań mieszanek kruszywa zestawionego wyłącznie z granulatu popiołowego lub granulatu ulepszonego dodatkami doziarniającymi. Do przygotowania bazowej próbki kruszywa granulowanego (kulistego) stosowano zestaw frakcji 6/10 i 10/25 mm wymieszanych w stosunku 1:1. Poszczególne mieszanki zawierały następujący zestaw składników: mieszanka typu A kruszywo granulowane kuliste w ilości 60 % kruszywo granulowane łamane w ilości 40 % mieszanka typu B kruszywo granulowane kuliste w ilości 60 % piasek średni (wiślany) w ilości 30 % popioły fluidalne w ilości 10 % mieszanka typu C kruszywo granulowane kuliste w ilości 54 % kruszywo granulowane łamane w ilości 37 % popioły fluidalne w ilości 9 %
Skład granulometryczny mieszanek A,B,C oraz wskaźnik piaskowy określono przed i po 5 krotnym zagęszczeniu kruszywa wg metody PN-88/B-04481 (cylinder o objętości 2300 cm3, ubijak o masie 2.5 kg spadający z wysokości 32 cm). Uziarnienie kruszywa i wskaźnik piaskowy określono również po kompleksowym 5 krotnym zagęszczeniu jw. oraz 25 cyklach zamrażania do -20°C i odmrażania kruszywa w wodzie o temperaturze +18°C. Badanie uziarnienia wykonywano wg PN-76/B-06715/14, wskaźnik piaskowy wg BN-64/8931-01. 2.3. Wskaźnik nośności CBR (kalifornijski wskaźnik nośności), maksymalna gęstość objętościowa szkieletu kruszywa i wilgotność optymalna Badania ww. oznaczeń przeprowadzono dla kruszywa popiołowego (mieszanka typu A) oraz kruszywa jw. doziarnionego dodatkami ulepszającymi (mieszanki typu B i C) jak w p.2.2. Badanie wskaźnika CBR przeprowadzone zostało z zachowaniem podstawowych warunków (aparatura i metoda pomiaru) wg BN-70/8931 -05 przestrzegając niżej wymienionej procedury. a) Poszczególne mieszanki zagęszczano przy wilgotności optymalnej i maksymalnej gęstości objętościowej szkieletu gruntowego ustalonych w warunkach badania wg PN-88/B-04481 met. II. b) Pomiary wskaźnika nośności CBR oraz towarzyszące im badania wilgotności i pęcznienia wykonano: - bezpośrednio po zagęszczeniu mieszanki - po częściowym 3 dniowym podsuszeniu (utwardzeniu) mieszanki w - warunkach powietrzno-suchych - po częściowym 3 dniowym podsuszeniu mieszanki jw. oraz 4 dobowym moczeniu próbek w wodzie - po częściowym 10 dniowym podsuszeniu (utwardzeniu) mieszanki w warunkach powietrzno-suchych - po częściowym podsuszeniu jw. i 4 dobowym moczeniu próbek w wodzie
po 14 dniowej pielęgnacji próbek jw. oraz 14 cyklach zamrażania w temperaturze -20°C i odmrażania w wodzie o temperaturze +18°C. Dla próbek nasycanych wodą oraz zamrażanych prowadzono również pomiary ich pęcznienia (liniowy pomiar przyrostu wysokości próbki). 2.4. Wodoprzepuszczalność Badanie wodoprzepuszczalności przeprowadzono na standardowo zagęszczonych mieszankach A,B,C (wskaźnik zagęszczenia Is = 1.0) po 7 dniowym okresie twardnienia. Badanie przeprowadzono z zachowaniem warunków normy PN-55/B-04492. 2.5. Wytrzymałość na ściskanie mieszanek zawierających kruszywo popiołowe, dodatki doziarniające i wiążące Wykonane badania wytrzymałościowe dotyczyły mieszanek B i C ulepszonych dodatkami cementu 32.5 w ilości 3 i 5 %. Badania wytrzymałościowe przeprowadzono na próbkach o wymiarach F = h = 8 cm wykonanych z mieszanek jw. zagęszczonych przy wilgotności optymalnej do wartości wskaźnika zagęszczenia Is = 1.0. W badaniach uwzględniono 7,14 i 28 dniowy okres twardnienia próbek w warunkach pozwalających na utrzymanie właściwej wilgotności. Część próbek po wstępnym okresie twardnienia (tj. po 14 dniach) poddana została pełnemu nasyceniu wodą oraz cyklicznemu procesowi zamrażania i odmrażania (14 cykli zamrażania do -20°C i odmrażania w wodzie o temperaturze +18°C). 3. WYNIKI BADAŃ 3.1. Wyniki z badań wybranych cech granulowanego kruszywa popiołowego -mrozoodponość, nasiąkliwość, ścieralność - przedstawiono poniżej: a) nasiąkliwość 11.8-14.0% b) mrozoodponość - strata masy po 25 cyklach zamrażania dla poszczególnych frakcji kruszywa frakcja 6/10 mm 14.8% frakcja 10/25 mm 14.1% c) ścieralność w bębnie Los Angeles po 1 /5 ilości obrotów 18.4-19.7 % po 5/5 ilości obrotów 36.9-38.8 % Badane cechy kruszywa popiołowego znacznie różnią się od cech kruszywa naturalnego. Kruszywo popiołowe charakteryzuje się mniejszą mrozoodpornością większą nasiąkliwością i stosunkowo wysoką ścieralnością, co praktycznie przekreśla możliwość jego zastosowania (bez ulepszenia) w warstwach konstrukcyjnych nawierzchni narażonych na bezpośrednie działanie ciężkiego ruchu drogowego oraz mrozu i wody.
3.2. Wyniki badań uziarnienia materiałów pomocniczych wykorzystanych do ulepszenia kruszywa granulowanego o ziarnach kulistych przedstawiono na rys.1. Poszczególne materiały pomocnicze charakteryzują się następującymi cechami granulometrycznymi:
piasek średni równoziarnisty (U = 2.0) o wskaźniku piaskowym WP = 95 popioły z fluidalnego spalania węgla (materiał wykorzystany jako doziarnienie i spoiwo) o zawartości ziaren poniżej 0.074 mm w granicach 95 % kruszywo granulowane łamane - kruszywo o uziarnieniu 0/4 mm charakteryzujące się zawartością frakcji < 0.074 mm w granicach 4-7 %.
Rys. 1 Uziarnienie materiałów pomocniczych wykorzystanych do ulepszenia granulowanego kruszywa popiołowego kulistego frakcji 6/25 mm a) piasek średni b) drobne granulowane kruszywo łamane 0/4 mm c) popioły fluidalne 3.3. Wpływ zagęszczenia i działania wody i mrozu na uziarnienie kruszywa a) Zmiany uziarnienia drobnego kruszywa popiołowego łamanego frakcji 0/4 mm pod wpływem 5 krotnego zagęszczenia lub 5 krotnego zagęszczenia oraz 25 cykli zamrażania i odmrażania przedstawiono na rys. 2.
Uzyskane w warunkach badań jw. zmiany uziarnienia nie dyskwalifikują przydatności kruszywa do samodzielnego wykorzystania w warstwach ulepszonego podłoża lub jako materiału doziarniającego.
Rys. 2 Uziarnienie kruszywa popiołowego łamanego a) w stanie naturalnym b) po 5 krotnym zagęszczeniu c) po 5 krotnym zagęszczeniu oraz 25 cyklach zamrażania i odmrażania
b) Zmiany uziarnienia mieszanek A,B,C z kruszywa granulowanego doziarnionego kruszywem łamanym (mieszanka A), piaskiem i popiołami fluidalnymi uzyskane pod wpływem zagęszczenia oraz działania wody i mrozu przedstawiono na rys. 3, 4 i 5. Zmiany uziarnienia spowodowane zagęszczeniem mają charakter korzystny z punktu widzenia stabilizacji mechanicznej. W przypadku badanych mieszanek podlegających częściowemu samo utwardzeniu, wystąpiło trwałe zbrylenie kruszywa co wykluczyło możliwość określenia jego uziarnienia po 25 cyklach zamrażania i odmrażania.
Rys. 3 Uziarnienie mieszanki A, oraz wskaźnik piaskowy WP a) przed zagęszczeniem, WP = 84 b) po zagęszczeniu, WP = 68
Rys. 4 Uziarnienie mieszanki B, oraz wskaźnik piaskowy WP a) przed zagęszczeniem, WP = 36 b) po zagęszczeniu, WP = 47
Rys. 5 Uziarnienie mieszanki C, oraz wskaźnik piaskowy WP a) przed zagęszczeniem, WP = 41 b) po zagęszczeniu, WP = 46 3.4. Wodoprzepuszczalność Współczynnik filtracji k-10 dla mieszanek A, B i Z oraz granulowanego kruszywa łamanego zagęszczonych do wartości Is = 1.0 i spadku hydraulicznym i = 0.72 wynosi odpowiednio: mieszanka A - k10 ł 9.97 m/dobę mieszanka C - k10 = 8.31 m/dobę kruszywo łamane k10 = 13.89 m/dobę Mieszanka B charakteryzuje się dużą szczelnością w stopniu utrudniającym przeprowadzenie badań wodoprzepuszczalności. Uzyskane wartości k10 ł 8 m/dobę dla mieszanek A i C oraz kruszywa łamanego świadczą o możliwości przygotowania z nich warstw przepuszczalnych (odsączających). W przypadku mieszanki B, praktycznie nieprzepuszczalnej dla wody, występują korzystne możliwości jej zastosowania do warstw nawierzchni na podłożu wrażliwym na działanie wody. Dodatkowo wykonane próby wykorzystania granulowanego kruszywa łamanego do ulepszenia trudno zagęszczanych gruntów równoziarnistych (wyniki badań przedstawiono na rys. 6 i 7) wskazują że korzystną Wodoprzepuszczalność k10 ł 8 m/dobę utrzymują mieszanki zawierające ponad 50 % kruszywa łamanego.
Rys. 7 Wskaźnik CBR i wodoprzepuszczalność (k10) dla mieszanek z kruszywa łamanego i piasku
3.5. Gęstość objętościowa szkieletu kruszywa i wskaźnik nośności CBR Wyniki badań gęstości objętościowej szkieletu kruszywa i wskaźnika CBR dla mieszanek typu A,B,C zagęszczonych przy różnej wilgotności przedstawiono na rys. 8,9 i 10
Rys. 9 Mieszanka B - wyniki badań gęstości objętościowej szkieletu kruszywa i nośności CBR
Rys. 10 Mieszanka C - wyniki badań gęstości objętościowej szkieletu kruszywa i nośności CBR Z uzyskanych na ww. rys. zależności zagęszczenia i nośności od wilgotności ustalono optymalne warunki zagęszczenia poszczególnych mieszanek, wykorzystane przy formowaniu próbek do badań CBR. Wyniki z badań wskaźnika CBR z uwzględnieniem różnych warunków pielęgnacji próbek przedstawiono w tablicy 1, 2 i 3. Tablica 1 Zestawienie wyników badań nośności (CBR) dla mieszanki A z kruszywa granulowanego (60 % kruszywa kulistego i 40 % kruszywa łamanego)
Tablica 2 Zestawienie wyników badań nośności (CBR) dla mieszanki B z kruszywa popiołowego kulistego (60 %) doziarnionego piaskiem (30 %) oraz popiołami fluidalnymi (10 %)
Tablica 3
Zestawienie wyników badań nośności (CBR) dla mieszanki C z kruszywa granulowanego (54 % kruszywo kuliste i 37 % kruszywo łamane) oraz popiołu fluidalnego (9 %)
Z analizy wyników badań wskaźnika CBR ustalić można, że wszystkie badane mieszanki bezpośrednio po zagęszczeniu uzyskują korzystnie wysoki wskaźnik CBR ł 80, przy czym największą nośność (CBR ł110) uzyskuje mieszanka zawierająca oprócz kruszywa popiołowego kulistego materiały doziarniające w postaci piasku lub kruszywa popiołowego łamanego.
Mieszanki o ulepszonym uziarnieniu w wyniku postępującego z biegiem czasu utwardzenia (typu hydraulicznego wiązania spoiwowego) uzyskują bardzo duży przyrost nośności, na który nie mają większego wpływu zastosowane warunki cyklicznego zamrażania i odmrażania próbek. Szczególnie silne utwardzenie (CBR ł 300 po 14 dniach) występuje w mieszankach B i C zawierających ok. 10 % popiołów fluidalnych. Uzyskane wyniki świadczą o dużej przydatności wszystkich badanych mieszanek do nośnych warstw nawierzchni wykonywanych w technologii stabilizacji mechanicznej, narażonych nawet na działanie ciężkiego ruchu drogowego. Dodatkowo przeprowadzone próby z zastosowaniem mieszanek zawierających różne proporcje granulowanego kruszywa łamanego i piasku (wyniki badań przedstawiono na rys. 6 i 7) wskazują na możliwość ulepszenia podłoża drogowego (poprawienia jego nośności) z gruntów piaszczystych dodatkami kruszywa łamanego. 3.6. Wytrzymałość na ściskanie mieszanek z kruszywa popiołowego ulepszonego dodatkami doziarniającymi i wiążącymi Wyniki badań próbek (o wymiarach F)=h=8 cm) wykonanych z mieszanek B i C zawierających różny zestaw składników przedstawiono w tablicy 4. Tablica 4 Wytrzymałość na ściskanie mieszanek stabilizowanych cementem wykonanych z kruszywa granulowanego kulistego doziarnionego piaskiem oraz popiołami fluidalnymi (mieszanka B) lub kruszywem łamanym i popiołami fluidalnymi (mieszanka C)
Z analizy wyników ustalić można, że:
R28 = 2.5 - 5.0 MPa oraz wskaźnik mrozoodporności n = R42z-o : R 42mł0.7 uzyskują mieszanki zawierające stosunkowo niewielki dodatek cementu (w ilości od 3 do 5 %). Wytrzymałości mieszanek R42= 5.0 - 8.0 MPa mogą być akceptowane pod warunkiem, że nie będą powodowały termicznych spękań skurczowych podbudowy, które z reguły przenoszone są do nadległych warstw nawierzchni wykonanych z mieszanek mineralno-bitumicznych.
b) Nieoczekiwanie wysoki efekt wytrzymałościowy badanych mieszanek uzyskany przy niewielkiej ilości cementu wynikać może z faktu, że część rozdrobnionego kruszywa zawierającego popioły fluidalne pełni funkcję spoiwa. Jednoznaczne ustalenie przyczyn i związków występowania obserwowanej cechy kruszywa wymaga przeprowadzenia znacznie bardziej rozbudowanych badań niż aktualnie zrealizowanych w etapie "rozpoznawczym". 4. WNIOSKI Z BADAŃ l ZALECENIA 4.1. Ustalenia i wnioski ogólne Przeprowadzone przez IBDiM badania dotyczyły próbnej partii kruszywa wyprodukowanej na pilotowej instalacji. Do wyprodukowania kruszywa zastosowano rozwiązania recepturowe i technologiczne opracowane przez EUROPA Corporation. Popioły lotne wykorzystane jako bazowy surowiec do przygotowania kruszywa oraz jako dodatek ulepszający gotowe kruszywo pochodziły ze spalania węgla kamiennego w doświadczalnym kotle fluidalnym EC Żerań. Uzyskana w warunkach jw. podstawowa wersja kruszywa granulowanego charakteryzuje się następującymi cechami technicznymi1: - kulistą formą ziaren występującą podobnie jak w naturalnym kruszywie żwirowym - uziarnieniem od 6 do 25 mm, w wersji roboczej kruszywo rozsortowane zostało na frakcje 6/10 mm i 10/25 mm, w zależności od potrzeb mogą być wyprodukowane również inne frakcje kruszywa - niewielką gęstością objętościową która w stanie luźnym nie przekracza 900 kg/m3 a w stanie zagęszczonym 1350 kg/m3 - częściową podatnością na mechaniczne rozdrobnienie spowodowane standardowym zagęszczeniem
1Ustalenia nie dotyczą doświadczalnej wersji drobnego kruszywa łamanego o uziarnieniu < 4 mm wykorzystanej jako alternatywny materiał doziarniający - stosunkowo wysoką ścieralnością i podatnością na działanie wody i mrozu w porównaniu z kruszywem naturalnym np. żwirem. Niewielka gęstość objętościowa jak również częściowa podatność na mechaniczne rozdrobnienie kruszywa, w wyniku którego uzyskuje ono przyrost drobnych frakcji oraz wzrost ziaren kruszywa łamanego może być oceniona jako cechy pozytywne, szczególnie przy wykorzystaniu kruszywa do wykonania lekkich nośnych warstw konstrukcyjnych nawierzchni drogowych. Szczególnie pozytywnie ocenić należy cechy związane z częściową podatnością kruszywa na rozdrobnienie, w wyniku którego uzyskuje ono wzrost stabilności mechanicznej oraz zwiększoną możliwość wiązania z cementem. Natomiast stosunkowo wysoka ścieralność i niska mrozoodporność praktycznie ograniczają możliwości zastosowania kruszywa w górnych warstwach konstrukcyjnych nawierzchni, takich jak jezdne warstwy ścieralne wykonane z betonu asfaltowego lub mieszanek mineralno-bitumicznych. Teoretycznie, najlepszym sposobem wykorzystania badanej wersji kruszywa jest jego zastosowanie do nośnych warstw konstrukcyjnych nawierzchni (tj. podbudowy dróg obciążonych ruchem od lekkiego do ciężkiego) wykonywanych w technologii betonu popiołowego o wytrzymałości Rm= 5.0-8.0 MPa lub z kruszywa stabilizowanego cementem o wytrzymałości Rm= 2.5-5.0 MPa chronionych przed bezpośrednim działaniem ruchu jezdną warstwą z mieszanki bitumicznej. Kruszywo granulowane może być również wykorzystane do przygotowania mieszanek optymalnych, z których mogą być budowane: - nawierzchnie nie ulepszone (bez bitumicznej warstwy ścieralnej) typu żwirowego lub żużlowego, przeznaczone dla ruchu lekkiego - podbudowy zasadnicze (jednowarstwowe) pod nawierzchnie bitumiczne, przeznaczone dla ruchu średniego - podbudowy pomocnicze (lub dolne warstwy podbudowy zasadniczej) pod nawierzchnie bitumiczne dla ruchu ciężkiego i bardzo ciężkiego. Praktyczne wykorzystanie granulowanego kruszywa popiołowego w tego typu konstrukcjach wymaga przeprowadzenia prób poligonowych pozwalających na zweryfikowanie dokonanych ustaleń opartych o badania laboratoryjne. Istotną zaletę wszystkich proponowanych zastosowań drogowych" kruszywa popiołowego jw. stanowić mogą: - bezodpadowy sposób wykorzystania popiołów z fluidalnego spalania we wszystkich fazach produkcji i stosowania kruszywa, wynikający z możliwości zagospodarowania drobnych odpadów z produkcji kruszywa jak również popiołów fluidalnych nie wykorzystanych do ich produkcji - niski koszt wykonania podbudów drogowych szczególnie przy lokalnym wykorzystaniu kruszywa popiołowego, wynikający z ograniczenia drogich i wymagających kosztownego transportu materiałów tradycyjnych, takich jak kruszywa przemysłowe i cement - prosta technologia umożliwiająca wykorzystanie typowych urządzeń stosowanych powszechnie w drogownictwie.
Należy również podkreślić, że pewne wady popiołowego kruszywa granulowanego (mrozoodporność i ścieralność) ograniczające możliwość jego wykorzystania mogą okazać się nieistotne w przypadku praktycznie potwierdzonej (na odcinkach próbnych) odporności mieszanek wbudowanych w nawierzchnie na działanie zmian klimatycznych i obciążenia eksploatacyjne. 4.2. Wnioski i zalecenia szczegółowe Na obecnym etapie badań rozpoznawczych stwierdzono potencjalną przydatność wybranych rozwiązań materiałowych z zastosowaniem kruszywa popiołowego do wykonania lekkich warstw konstrukcyjnych nawierzchni drogowych pełniących funkcje: > nawierzchni nie ulepszonych (typu nawierzchnia żwirowa lub żużlowa) dla ruchu lekkiego > dolnej warstwy podbudowy zasadniczej i podbudowy pomocniczej nawierzchni dla ruchu bardzo ciężkiego > podbudowy zasadniczej nawierzchni dla ruchu ciężkiego, średniego lub lekkiego.
Praktyczne wykorzystanie i wdrożenie proponowanego zakresu wykorzystania kruszywa powinno być poprzedzone wykonaniem odcinków próbnych umożliwiających zebranie potrzebnych doświadczeń realizacyjnych i eksploatacyjnych, które powinny być wykorzystane przy opracowaniu wytycznych stosowania kruszywa popiołowego w budownictwie drogowym. Uwzględniając najlepsze rozwiązania materiałowe ustalone w toku prowadzonych badań zaleca się, aby przy wykonaniu odcinków próbnych zostały zastosowane mieszanki o ramowym zestawie składników: Mieszanka l - nawierzchnia żwirowa" - przepuszczalna - kruszywo granulowane kuliste o uziarnieniu 6/25 mm lub 6/32 mm 60 % m/m - kruszywo granulowane łamane o uziarnieniu 0/4 mm lub 0/6 mm 40 % m/m - woda do uzyskania wopt=18 % Mieszanka II - podbudowa z kruszywa stabilizowanego mechanicznie, o wskaźniku CBR ł200 - kruszywo granulowane kuliste o uziarnieniu 6/25 mm lub 6/32 mm 60 % m/m - piasek średni lub gruby 30 % m/m - popioły fluidalne 10 % m/m - woda do uzyskania wopt=18 % Mieszanka III - podbudowa z kruszywa stabilizowanego cementem, o wytrzymałości Rm = 2.5- 5.0 MPa - kruszywo granulowane kuliste o uziarnieniu 6/25 mm lub 6/32 mm 60 % m/m - piasek lub kruszywo granulowane łamane o uziarnieniu 0/4 mm (0/6 mm) 30 % m/m - popioły fluidalne 10 % m/m - woda do uzyskania wop=18 %
Przed przystąpieniem do wykonania odcinków próbnych należy wykonać badania weryfikujące ustalone składy mieszanek z uwzględnieniem partii kruszywa oraz konkretnego piasku przewidzianego do zastosowania. Warunki i sposób wykonania próbnych odcinków z kruszywem popiołowym powinny być uzgodnione z IBDiM. Dla wstępnych ustaleń należy przyjmować, że proces przygotowania mieszanek odbywać się będzie z wykorzystaniem stacjonarnych urządzeń do przygotowania betonów, względnie specjalistycznej frezy (np. Caterpillar RR-250) umożliwiającej odpowiednie przemieszanie wszystkich składników bezpośrednio w miejscu ich wbudowania (met. in situ). Grubość warstwy konstrukcyjnej (zwykle w granicach od 15 do 30 cm) wykonanej z mieszanek l,II,III oraz nadległej warstwy bitumicznej powinna być dostosowana do warunków wodno-gruntowych podłoża i przewidywanego obciążenia ruchem drogowym. W pierwszej kolejności przewiduje się wykonanie odcinków próbnych na drogach lub placach obciążonych ruchem średnim. Próbne odcinki powinny być wykonane w sezonie letnim przy temperaturach otoczenia ł10°C. Niezależnie od badań związanych z przeprowadzeniem ww.prób technologicznych zaleca się wykonanie dodatkowych badań pozwalających na ocenę samo wiązania kruszywa magazynowanego przez krótszy i dłuższy okres czasu. Badania powinny być przeprowadzone z zastosowaniem aktualnej wersji kruszywa magazynowanego przez okres 3 oraz 6 miesięcy i powinny obejmować ustalenie wytrzymałości na ściskanie próbek wykonanych wg recept dla mieszanki II. Badania wytrzymałościowe powinny być przeprowadzone na próbkach po 42 dniowym okresie twardnienia. W pierwszych 28 dniach twardnienia próbki powinny być zabezpieczone przed możliwością wysychania, a w ciągu ostatnich 14 dni zanurzone całkowicie w wodzie. Wykonanie dodatkowych badań jw. pozwoli na ewentualne uściślenie zasad wykorzystania kruszywa po krótszym lub dłuższym okresie jego sezonowania.
NORMY ZWIĄZANE Z OPRACOWANIEM PN-S-02201 Drogi samochodowe. Nawierzchnie drogowe. Podział, nazwy, określenie. PN-88/B-04481 Grunty budowlane. Badania próbek gruntu. BN-64/8931-01 Oznaczenie wskaźnika piaskowego. PN-55/B-04492 Grunty budowlane. Oznaczenie wskaźnika przepuszczalności. BN-70/8931-05 Oznaczenie wskaźnika nośności gruntu jako podłoża nawierzchni podatnych (CBR). PN-S-96012 Podbudowa i ulepszone podłoże z gruntu stabilizowanego cementem. PN-S-96035 Drogi samochodowe - Popioły lotne. PN-S-06102 Podbudowa z kruszyw stabilizowanych mechanicznie. PN-S-06103 Podbudowa z betonu popiołowego. |
